สถานการณ์อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยในเวลานี้ กำลังเผชิญหน้ากับมรสุมลูกใหญ่ที่สุดในรอบหลายสิบปี และเป็นวิกฤตที่อาจเรียกได้ว่า “เงียบเชียบแต่เฉียบขาด” เพราะในขณะที่หน้าฉากเรายังคงเห็นโชว์รูมเปิดไฟสว่างไสว มีรถยนต์รุ่นใหม่ๆ โดยเฉพาะค่ายจีนเปิดตัวกันอย่างคึกคัก แต่หลังบ้านกลับมีเสียงสัญญาณเตือนภัยที่ดังระงมจากกลุ่มผู้ผลิตชิ้นส่วนหรือซัพพลายเออร์ไทย ที่กำลังจะหมดลมหายใจลงไปทีละราย จากยอดขายในประเทศที่หายไปอย่างน่าใจหายถึง 400,000 คัน

หากย้อนมองตัวเลขในอดีต ตลาดรถยนต์ในประเทศไทยเคยมียอดขายเฉลี่ยอยู่ในระดับที่น่าภาคภูมิใจถึงประมาณ 1,000,000 คันต่อปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนถึงความแข็งแกร่งของฐานการผลิตและกำลังซื้อในประเทศ ทว่าภาพความรุ่งเรืองนั้นกำลังกลายเป็นเพียงอดีต เมื่อตัวเลขล่าสุดหดตัวลงมาเหลือเพียงราวๆ 600,000 คันเท่านั้น เม็ดเงินและคำสั่งซื้อที่หายไปกว่า 400,000 คัน นี้ ไม่ใช่แค่ความสูญเสียของแบรนด์รถยนต์รายใหญ่ แต่มันคือจุดเริ่มต้นของวิกฤตเศรษฐกิจระดับรากฐาน

รถ 1 คัน หายไป… แรงกระแทกตกที่ “ซัพพลายเออร์ไทย” รายย่อย ในมุมมองของผู้บริโภคทั่วไป ยอดขายรถยนต์ที่ลดลงอาจเป็นเพียงเรื่องของตัวเลขบนหน้ากระดาษ หรือเรื่องของโชว์รูมที่มีลูกค้าบางตา แต่ในความเป็นจริง โครงสร้างของอุตสาหกรรมยานยนต์ฝังรากลึกกว่านั้น รถยนต์ 1 คันประกอบขึ้นจากชิ้นส่วนนับหมื่นชิ้น ตั้งแต่เหล็ก ยาง พลาสติก สายไฟ กระจก ไปจนถึงระบบเบรกและเทคโนโลยีภายใน ซึ่งห่วงโซ่อุปทานหรือซัพพลายเชนเหล่านี้ ขับเคลื่อนด้วยเม็ดเงินของ SMEs ไทยแท้ๆ ที่เป็นผู้รับจ้างผลิตมานานหลายทศวรรษ

เมื่อยอดการผลิตในประเทศลดฮวบ โดมิโน่ตัวแรกที่ล้มลงทันทีคือกลุ่มซัพพลายเออร์เหล่านี้ ค่ายรถยนต์ยักษ์ใหญ่ยังมีสายป่านที่ยาว มีทุนสำรองหนุนหลัง และมีตลาดส่งออกคอยพยุง แต่สำหรับผู้ผลิตชิ้นส่วนรายกลางและรายเล็ก พวกเขาไม่มีเวลารอมากขนาดนั้น อาการ “ตายเงียบ” กำลังเกิดขึ้นผ่านการตัดลดกะการทำงาน ยกเลิกโอทีของแรงงาน ขยับไปสู่การลดจำนวนคน และในท้ายที่สุดคือการปิดตัวลงอย่างเงียบเชียบโดยที่สังคมไม่ทันสังเกต ซึ่งนี่คือภัยเงียบที่น่ากลัวที่สุดเพราะมันกำลังทำลายรากแก้วของอุตสาหกรรมไทย

แม่ทัพใหญ่ โตโยต้า ประเทศไทย ยื่น 3 ข้อวอนรัฐ “อุ้มคนใหม่ แต่อย่าปล่อยคนเก่าตาย” ท่ามกลางสถานการณ์ที่น่าเป็นห่วงนี้ โนริอากิ ยามาชิตะ กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด ได้กล่าวไว้ในบทสัมภาษณ์ 50 ปี ประชาชาติธุรกิจ สะท้อนมุมมองและส่งสัญญาณความห่วงใยอย่างตรงไปตรงมา โดยเน้นย้ำว่า โตโยต้าไม่ได้มองเพียงแค่ผลประกอบการระยะสั้น แต่คำนึงถึงความยั่งยืนของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยทั้งระบบ พร้อมทั้งส่งข้อเสนอแนะถึงภาครัฐ 3 ประเด็นหลัก เพื่อเร่งเยียวยาก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินแก้: